اگر متفورمین موثر نباشد باید چه کرد

متفورمین یک داروی خوراکی است که می تواند به درمان دیابت نوع 2 در ترکیب با تغییر سبک زندگی کمک کند. اگر متفورمین بی اثر باشد، یا بتدریج تاثیر خود را از دست دهد، پزشک ممکن است برنامه درمانی دیگری را توصیه کند.

دیابت یک بیماری مزمن و پیشرونده است و چنانچه فرد تحت درمان قرار نگیرد با گذشت زمان می تواند بدتر شود.

برای مبتلایان به دیابت نوع 2 که تغییراتی را در رژیم غذایی و ورزش خود اعمال می کنند، متفورمین می تواند به کاهش سطح قند خون کمک کند. متفورمین با چندین نام تجاری از جمله گلوکوفاژ عرضه می شود

چه مدت طول می کشد تا متفورمین کار کند؟

متفورمین بلافاصله سطح قند خون را کاهش نمی دهد.اثرات آن معمولاً در طی 48 ساعت پس از مصرف دارو قابل مشاهده است و ظهور قابل توجه ترین اثرات آن 4-5 روز طول می کشد. با این حال، زمان ظهور این اثرات به دوز مصرفی فرد بستگی دارد.

سایر داروهای دیابت که میزان انسولین را در بدن افزایش می دهند، می توانند سریعتر کار کرده و سطح قند خون را کاهش دهند.

اگر متفورمین و تغییر در رژیم های غذایی و ورزش به اندازه کافی موثر نباشند، پزشک ممکن است دوز متفورمین را افزایش دهد یا داروهای اضافی دیگری را تجویز کند.

متفورمین چگونه کار می کند؟

متفورمین از طرق زیر کار می کند:

•         کاهش میزان قندی که کبد تولید می کند

•         کاهش جذب قند در روده ها

•         بهبود عملکرد هورمون انسولین

متفورمین تنها در صورتی موثر است که فرد از یک رژیم غذایی توصیه شده و برنامه ورزشی مناسب پیروی کند.

چگونه تشخیص دهیم که متفورمین موثر است یا خیر

برای بررسی موثر بودن متفورمین، پزشکان مردم را تشویق می کنند تا به طور منظم میزان قند خون خود را اندازه گیری کنند.

برای قضاوت اینکه آیا متفورمین آنطور که باید کار می کند، پزشک می تواند سطح ویتامینB12 و قند خون فرد را ارزیابی کند.

ویتامین B12

بسته به مقدار مصرف، متفورمین ممکن است منجر به کمبود ویتامینB12 شود. سایر عوامل خطر این کمبود عبارتند از:

•         داشتن رژیم غذایی گیاهی

•         مصرف داروهای خاص همراه با متفورمین

•         انجام جراحی چاقی، که می تواند توانایی بدن در جذب این ویتامین را کاهش دهد

اگر پزشک نگران خطر کمبودB12 باشد، ممکن است درخواست آزمایش مکرر کند.

قند خون

پزشکان همچنین سطح هموگلوبین گلیکوزیله(HbA1c) را بررسی می کنند. میزان این پروتئین می تواند سطح قند خون را طی 2-3 ماه گذشته روشن کند.

این آزمایش به یک نمونه خون از ورید نیاز دارد، این یک آزمایش قند خون با استفاده از خون گیری از نوک انگشت نیست. برای بیشتر افراد دیابتی، هدف HbA1cکمتر از 7٪ است. با این حال، هدف HbA1cبراساس سن فرد و سایر عوامل متفاوت است.اگر فرد نتواند به هدفHbA1c خود دست یابد، پزشک برنامه ی درمانی فرد را تنظیم می کند یا تغییر می دهد.

اگر علیرغم مصرف متفورمین، همچنان سطح قند خون بالا باشد، چه باید کرد؟

هر کسی که فکر می کند برنامه درمانی وی موثر نیست باید به پزشک خود اطلاع دهد.

یک طرح درمانی دیابت می تواند شامل تغییر سبک زندگی و داروها باشد. برای فرد مبتلا به دیابت نوع 2 ، متفورمین فقط در ترکیب با تغییرات توصیه شده در رژیم غذایی و ورزش موثر است.

برخی از افراد دیابتی ممکن است بتوانند با ترکیب تغییرات در رژیم غذایی، ورزش منظم و خود نظارتی - بدون استفاده از دارو- به اهداف قند خون خود دست یابند. افراد دیگر ممکن است به درمان های دارویی نیاز داشته باشند.

هر فردی که تحت درمان دارویی برای کنترل سطح قند خون خود می باشد، باید طبق دستور پزشک داروهای خود را مصرف کند.

پزشکان معمولاً متفورمین را به عنوان خط اول درمان دیابت نوع 2 تجویز می کنند و همچنین تغییر در رژیم غذایی و سطح فعالیت را توصیه می کنند.

متفورمین مانند تزریق انسولین بلافاصله سطح قند خون را کاهش نمی دهد. ممکن است چند هفته یا چند ماه طول بکشد تا پزشک بتواند تشخیص دهد که متفورمین موثر بوده است یا خیر.

برخی از داروها، از جمله انسولین و گروهی از داروها به نام سولفونیل اوره ها، می توانند با سرعت بیشتری قند خون را کاهش دهند. با این حال، یک عارضه جانبی شایع برای سولفونیل اوره، پایین بودن قند خون یا افت قند خون است.

یک پزشک دستورالعمل های روشنی در مورد نحوه مصرف دارو برای به حداکثر رساندن فواید و به حداقل رساندن خطر عوارض جانبی ارائه می دهد. مصرف دارو به هر طریق دیگر می تواند بسیار خطرناک باشد.

ورزش

ورزش می تواند حساسیت به انسولین را افزایش دهد، این امر به بدن کمک می کند تا بدن قند خون را با کارایی بیشتری حذف کند. بسته به عواملی مانند مدت زمان تمرین، حساسیت بهتر به انسولین می تواند تا  24 ساعت ادامه یابد.

همچنین، در حین ورزش، سلولهای عضلانی از قند به عنوان سوخت استفاده می کنند. اگر بدن از این طریق در حال سوزاندن قند باشد، برای حذف قند از خون به همان مقدار انسولین نیاز ندارد.

هرکسی که متفورمین مصرف می کند، باید یک برنامه ورزشی شخصی و تحت نظارت یک کارشناس ورزشی آشنا به دیابت را برای تأثیر این دارو دنبال کند.

مصرف کربوهیدرات را کاهش دهید

کربوهیدرات ها به افزایش قند خون کمک می کنند. با این حال، همه کربوهیدرات ها برای افراد دیابتی مضر نیستند.غذاهایی که دارای شاخص گلایسمی بالایی هستند باعث می شوند که به سرعت سطح قند خون بالا برود، در حالی که غذاهایی که دارای شاخص گلایسمی پایینی هستند، اثرات شدید و فوری کمتری دارند.

مصرف فیبر در رژیم غذایی خود را افزایش دهید

پزشکان و متخصصان تغذیه توصیه می کنند که افرادی که دیابت دارند یا بیشتر در معرض خطر ابتلا به این بیماری هستند، غلات و حبوبات غنی از فیبر غذایی را بیشتر مصرف کنند. این نوع از فیبرها در روده کوچک هضم نمی شوند و به افزایش شدید قند خون مانند غذاهایی که محتوای فیبر کمتری دارند، کمک نمی کنند.

چه موقع باید با پزشک خود تماس بگیرید

اگر متفورمین موثر نباشد، سطح قند خون می تواند افزایش یابد که در این صورت فرد نیاز به مراقبت فوری پزشکی دارد.

قند خون بالا

این مسئله همیشه علائم ایجاد نمی کند، اما بسته به شدت بالا بودن قند خون، علایم می تواند شامل موارد زیر باشد:

•         تکرر ادرار

•         افزایش تشنگی

•         خستگی

•         حالت تهوع

•         سرگیجه

هر کسی که به داشتن قند خون بالا مشکوک است، باید فوراً تحت مراقبت پزشکی قرار گیرد. همانطور که انجمن دیابت آمریکا هشدار داده است، اگر سطح قند خون همچنان افزایش یابد، می تواند منجر به کتواسیدوز دیابتی شود، که همچنین به عنوان کما دیابتی شناخته می شود.

علائم کتواسیدوز دیابتی عبارتند از:

•         تنگی نفس

•         نفسی که بوی میوه ای می دهد

•         حالت تهوع

•         استفراغ

•         خشکی دهان شدید

عوارض جانبی متفورمین

متفورمین می تواند عوارض جانبی جزئی و برخی عوارض شدید را که نیاز به رسیدگی پزشکی اورژانس دارد، ایجاد کند.

اسیدوز لاکتیک

یک عارضه ی جانبی نادر اما بسیار جدی، اسیدوز لاکتیک یا تجمع اسید در خون است. این وضعیت می تواند کشنده باشد. اگر فردی علائم زیر را مشاهده کرد، باید تحت مراقبت های پزشکی فوری قرار گیرد:

•         سرد شدن دستها

•         سرماخوردگی

•         سرگیجه

•         ضربان قلب آهسته

•         ضربان قلب نامنظم

•         ضعف

•         خستگی

•         دشواری در تنفس

•         خواب آلودگی

•         دل درد

•         استفراغ

عوارض جانبی جزئی

متفورمین می تواند عوارض جانبی جزئی ایجاد کند. موارد معمول عبارتند از:

•         اسهال

•         حالت تهوع

•         ناراحتی معده

مصرف متفورمین به همراه وعده غذایی ممکن است به کاهش این عوارض کمک کند. اگر خفیف هستند اما برای چند هفته یا بیشتر ادامه دارند، باید با پزشک تماس بگیرید.

سایر گزینه های دارویی

متفورمین یک داروی دیابت در دسته ای از داروها به نام بیگوانیدها است، اما در این گروه هیچ گزینه دیگری وجود ندارد. سایر داروهای دیابت به روش های مختلفی کار می کنند. بجز انسولین و متفورمین، سایر درمان های دارویی عبارتند از:

•         سولفونیل اوره ها: به عنوان مثال: تولبوتامید (اوریناز)، گلیپیزید(Glucotrol)،گلیبورید(Diabeta)

•         مگلیتینیدها: مثالها عبارتند از:repaglinide(پراندن)،nateglinide (Starlix)،

•         مهار کننده های آلفا گلوکوزیداز: به عنوان مثال: آکاربوز (Precose)، میگلیتول (گلایست)

•         تیازولیدین دیون ها: مثالها عبارتند از:pioglitazone (Actos)، روزیگلیتازون (آوندیا)

•         آگونیست پپتید 1 شبه گلوکاگون: به عنوان مثال:exenatide (Byetta)،lixisenatide (Lyxumia)، لیراگلوتید (ویکتوزا)، آلبيگلوتيد (تانزئوم)،دولاگلوتید(Trulicity)، سماگلوتید (اوزمپیک)

•         مهارکننده های دیپپتیدیل پپتیداز IV: به عنوان مثال:sitagliptin (Januvia)،saxagliptin(اونگلیزا)،linagliptin (Tradjenta)، آلوگلیپتین (ویپیدیا)

•         آمیلینومیمتیک انتخابی: پراملینیدید (سیملین)

•         مهار کننده های کوترانسپورتر 2 سدیم - گلوکز: به عنوان مثال:canagliflozin (Invokana)،dapagliflozin (Farxiga)،empagliflozin (Jardiance)

پزشکان بسته به نیاز هر فرد مناسب ترین داروی دیابت را تجویز می کنند. برخی از این داروها تزریقی هستند و ممکن است برخی افراد ترجیح دهند از این داروها استفاده نکنند. پزشک این ملاحظات را در نظر خواهد گرفت.

خلاصه

خط اول درمان دیابت نوع 2 ، ترکیبی از تغییر در برنامه های غذایی و ورزشی و داروی متفورمین است. ممکن است چندین هفته یا چند ماه طول بکشد تا این درمان سطح قند خون را کاهش دهد. سولفونیل اوره ها و انسولین می توانند نتایج سریع تری داشته باشند، اما خطرات اضافی را به همراه دارند. یک پزشک می تواند اطلاعات دقیقی را در مورد نحوه کار داروهای دیابت و سایر راه های کاهش سطح قند خون ارائه دهد. قند خون بسیار بالا یک فوریت پزشکی است، بنابراین مهم است که تحت نظارت منظم قرار بگیرید و بدانید چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید.

منبع:

https://www.medicalnewstoday.com/articles/325136